CDM — wspólny język biznesu i produkcji

Kanoniczny Model Danych (CDM) — wspólny język biznesu i produkcji

Teza

Kanoniczny Model Danych (CDM) to wspólny język i kontrakt semantyczny — kanoniczna definicja INTENCJI i ARCHETYPU, która umożliwia spójną współpracę handlu i produkcji. CDM tłumaczy „co obiecujemy klientowi” na „jak fabryka może to wykonać” — i odwrotnie. Bez wspólnego języka każdy dział mówi po swojemu, a integracje stają się pajęczyną.

Od fizyki fabryki do wspólnego języka

Fabryka opisana w poprzednim rozdziale generuje codziennie setki sygnałów — tory czekają na sprężanie, stoły na szalunki, węzły betoniarskie na receptury, suwnice na okna transportowe, plac na odbiory. Każdy z tych sygnałów ma znaczenie dla planu — ale tylko wtedy, gdy istnieje jedno miejsce, w którym te sygnały się spotykają i wzajemnie rozumieją. Tym miejscem jest Kanoniczny Model Danych.

Co zmienia CDM w codziennej pracy

Wyobraźmy sobie sytuację bez wspólnego modelu. Dział Handlowy mówi o „4 belkach mostowych typu T do 15 marca”. Produkcja myśli w kategoriach „96 metrów toru, 34 m³ betonu, 8 zmian roboczych”. Zakupy liczą tony stali i kubiki kruszyw. Każdy dział posługuje się własnym językiem — a informacja między nimi przepływa przez telefony, maile i ustne uzgodnienia. Powstają „kałuże prawdy” — rozproszone wyspy danych o wątpliwej spójności i nieodgadnionej jakości.

CDM eliminuje ten problem:

• Jedna definicja pojęć — produkt, zasób, zlecenie, status mają jedno, uzgodnione znaczenie dla wszystkich.
• Integracje przestają być pajęczyną — każdy system komunikuje się przez CDM, nie „każdy z każdym”. Dodanie nowego systemu to podłączenie jednego złącza, nie przebudowa całej sieci.
• Audyt i przejrzystość decyzji — na pytanie „dlaczego termin się zmienił?” system ma jednoznaczną odpowiedź opartą na zarejestrowanych zdarzeniach.

Redukcja złożoności: z pajęczyny do centralnego węzła przetwarzania informacji

Im więcej systemów, tym szybciej rośnie koszt zmian i utrzymania integracji. Bez wspólnego modelu każda para systemów wymaga osobnego mapowania — przy 4 systemach to 6 różnych formatów wymiany danych. CDM sprowadza tę złożoność do prostego wzoru: każdy system integruje się tylko z jednym modelem.

Diagram — Pajęczyna integracji vs centralny węzeł CDM

Porównanie dwóch architektur: bez CDM każdy system komunikuje się z każdym (złożoność rośnie kwadratowo), z CDM każdy system integruje się z jednym modelem (złożoność rośnie liniowo).

flowchart TB

  subgraph BEZ_CDM["Bez CDM: pajęczyna integracji"]
    direction TB
    S1["System A"] <-->|osobne mapowanie| S2["System B"]
    S1 <-->|osobne mapowanie| S3["System C"]
    S1 <-->|osobne mapowanie| S4["System D"]
    S2 <-->|osobne mapowanie| S3
    S2 <-->|osobne mapowanie| S4
    S3 <-->|osobne mapowanie| S4
  end

  subgraph Z_CDM["Z CDM: centralny węzeł"]
    direction TB
    CDM["CDM<br/>Kontrakt semantyczny<br/>INTENCJA + ARCHETYP<br/>+ AGENT + TRYB + STAN"]
    A1["System A"] --> CDM
    A2["System B"] --> CDM
    A3["System C"] --> CDM
    A4["System D"] --> CDM
    CDM --> PLAN["Model planowania<br/>(MPS / APS)"]
    PLAN -->|generuje decyzje| STAN_NODE["STAN<br/>Dane zwrotne<br/>z produkcji"]
    STAN_NODE -->|korekta modelu| CDM
  end

  style CDM fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px
  style BEZ_CDM fill:#ffebee,stroke:#c62828,stroke-width:1px
  style Z_CDM fill:#e3f2fd,stroke:#1565c0,stroke-width:1px

Pięć domen Kanonicznego Modelu Danych — szkielet wspólnego języka

CDM dla fabryki Zbych-Pol & Mobet opiera się na pięciu fundamentalnych pojęciach, które stanowią wspólny język całego ekosystemu:

Domena	Pytanie, na które odpowiada	Znaczenie
ARCHETYP (wzorzec produktu)	Z jakiego przepisu?	Tłumaczy język handlowy na język zasobów i fizyki
INTENCJA (zadanie pracy)	Co chcemy zrobić?	Zlecenie dojrzewające od zapytania do gotowego elementu
AGENT (zasób produkcyjny)	Czym to zrobimy?	Tor, stół, węzeł, suwnica, brygada
TRYB (sposób wykonania)	Jak to zrobimy?	Standardowy, przyspieszony, awaryjny
STAN (dane zwrotne z produkcji)	Co się naprawdę dzieje?	Korekta rzeczywistości z hali produkcyjnej

Każde z tych pojęć zostanie rozwinięte w kolejnych rozdziałach. W tym miejscu istotne jest jedno: CDM to kontrakt — jeśli wszystkie systemy i działy mówią tym samym językiem, zmiana pojęcia jest robiona raz, w jednym miejscu, i propagowana automatycznie.

CDM nie zastępuje systemów źródłowych

Systemy dziedzinowe (ERP, CRM, system wagowy, laboratorium) pozostają właścicielami swoich danych. CDM porządkuje znaczenia i wymianę informacji potrzebną planowaniu — redukuje koszt integracji, ale nie przejmuje odpowiedzialności za dane źródłowe. Szczegóły kontraktu, wersjonowania i zasad spójności CDM są opisane w osobnym dokumencie technicznym (poza zakresem niniejszego biz-view).

---

Poprzedni rozdział: 02-Fizyka-Produkcji-jako-Ograniczenia | Następny rozdział: 04-Intencja-i-Archetyp-Żywotność-Intencji